Hurmadan güllaca vegan iftar menüsü: tereyağsız mercimek çorbası, zeytinyağlılar, zeytinyağıyla pilav, bitki sütlü güllaç ve glütensiz okur için öneriler.
Diyanet'in dini günler takvimine göre 2027'de Ramazan'ın ilk günü 8 Şubat Pazartesi. Türk mutfağında zeytinyağlılardan bakliyat yemeklerine kadar bitkisel bir iftar sofrasına uyan pek çok tabak var. Püf noktası, tereyağının, et suyunun, sütün ve yumurtanın tarife girdiği yerleri bilmek.
Hurmayla açılış
Diyanet İşleri Başkanlığı'nın yayımladığı Orucu Anlamak kitabında, Hz. Peygamber'in akşam namazından önce orucunu birkaç yaş hurmayla, bulamazsa kuru hurmayla, o da yoksa birkaç yudum suyla açtığı aktarılır. Aynı kitap orucu hurma gibi tatlı bir şeyle açmayı mendup sayar.
Hurma bir meyve, açılış tabağı olduğu gibi kalır. Yanına su, zeytin ve ceviz koyun; iri hurmaların çekirdeğini çıkarıp içine yarım ceviz de yerleştirebilirsiniz.
Çorba: tereyağsız mercimek
Mercimek çorbası tereyağıyla ve tavuk suyuyla da pişirilebilir; tereyağı bazen hem tencereye hem de üstteki sosa girer.
Vegan hâlinde zeytinyağı ve su ya da sebze suyu kullanırsınız. Vegan Kırmızı Mercimek Çorbası soğanı zeytinyağında kavurur, salçayı, havucu, patatesi ve mercimeği ekleyip suyla pişirir, sonra blenderdan geçirir. Hazır bulyon kullanacaksanız içindekiler listesinde tavuk, et ya da buğday geçip geçmediğine bakın.
Üstüne tereyağlı pul biber yerine zeytinyağında kızdırılmış pul biber ve kuru nane gezdirin.
Zeytinyağlılar bir gün önceden
Zeytinyağlılar ev sahibinin büyük yardımcısı, çünkü ılık ya da oda sıcaklığında servis edilirler. Bir gün önceden pişirip buzdolabında bekletebilirsiniz.
Zeytinyağlı Yaprak Sarma pirinç, çam fıstığı, kuş üzümü, nane ve maydanozla hazırlanan iç harcı zeytinyağında kavurur, sarmaları limonlu suda kısık ateşte pişirir. Dışarıdan sarma alıyorsanız harcında kıyma olup olmadığını sorun.
Ana yemek ve pilav
Doyurucu bir ana yemek için Vegan Karnıyarık iyi bir seçim. Kıyma yerine haşlanmış yeşil mercimek, soğan, sarımsak, domates ve salçayla hazırlanan harç patlıcanlara doldurulup fırında pişiyor.
Pilav da tereyağıyla ve et suyuyla pişebilir. Vegan pilavda tereyağı yerine zeytinyağı, et suyu yerine sıcak su ya da sebze suyu kullanın. Nohutlu Pirinç Pilavı pirinci zeytinyağında kavurup haşlanmış nohutla pişiriyor.
Fırından pide alacaksanız üstüne ne sürüldüğünü sorun; Ramazan pidesinin üstüne yumurta sarısı, bazen yoğurt sürülebilir. Evde pişiriyorsanız su ve zeytinyağı sürüp susamla çörek otu serpebilirsiniz.
Tatlı: güllaç bitki sütüyle
Ramazan sofralarının tarihî tatlısı güllaç, nişasta, su ve unla hazırlanan ince yaprakların sütle ve şekerle yumuşatılmasıyla yapılır. Gül suyu, ceviz ya da Antep fıstığı ve nar taneleri klasik eşlikçileridir.
Vegan güllaçta değişen şey süt. İnek sütü yerine şekersiz badem ya da fındık sütü kullanın. Sütü şekerle ve gül suyuyla ılıtın, tepsiye bir yaprak serip kepçeyle süt gezdirin, birkaç katta bir dövülmüş ceviz serpin. En üstü nar taneleriyle süsleyip buzdolabında birkaç saat dinlendirin.
Fındık sütünü evde yapmak isterseniz Ev Yapımı Fındık Sütü bir gece ıslatılmış fındığı hurma ve vanilyayla çekip süzüyor. Hurma süte tatlılık verdiği için şekeri azaltabilirsiniz. Daha kolay bir tatlı için Vegan Sütlaç soya sütü ve pirinç unuyla koyulaşıyor, önceden yapılıp buzdolabında soğutuluyor.
Glütensiz okur için
Sağlık Bakanlığı'nın çölyak broşürü bulguru, bulgur pilavını, şehriyeyi, irmiği ve böreği glüten nedeniyle tüketilmemesi gerekenler arasında sayıyor; ezogelin çorbasına da bulgur girer. Bulgur pilavı ve kısır yerine pirinç, karabuğday ya da kinoa kullanın, pirinç pilavına şehriye eklemeyin. Coeliac UK karabuğdayı, kinoayı ve pirinci glütensiz tahıllar arasında sayıyor; Sebzeli Kinoa Pilavı bulgur pilavının yerini rahatça tutar. Yufkalı börek yerine glütensiz etiketli karabuğday unuyla galette ya da nohut unlu tava işleri deneyin; aynı broşür nohut ve kestane ununu kullanılabilir sayıyor, glütensiz güllacı da özel glütensiz ürünler arasında anıyor. Güllaç yaprağında "glütensiz" ibaresini arayın ya da glütensiz etiketli pirinç unuyla sütlaç yapın, glütensiz tabakları da ayrı kaşık ve tencereyle hazırlayın.
İftarı dışarıda açmak isterseniz
Venües haritasında 81 ilden 7.000'den fazla mekân var. Şehrinizdeki vegan dostu mekânlar için Türkiye'nin vegan haritası yazısıyla başlayın.
Kaynaklar
- Diyanet İşleri Başkanlığı. Dini Günler. https://mobil.diyanet.gov.tr/mobile/dinigunler/dinigunler.html
- Gündüzöz S. Orucu Anlamak. Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları; 2012. https://webdosya.diyanet.gov.tr/ramazan/UserFiles/00000000-0000-0000-0000-000000000000/2025/2/20/02b78972-7e9a-41fe-8d04-c624a8e90588.pdf
- Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Soru ve Cevaplarla Çölyak Hastalığı. https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/saglikli-beslenme-ve-hareketli-hayat-db/Dokumanlar/Brosurler/Colyak_Sorularla_Brosur_Basim.pdf
- Coeliac UK. Gluten Free Grain Options. https://www.coeliac.org.uk/grains/
- Yemek.com. Ramazan Pidesi Tarifi. https://yemek.com/tarif/ramazan-pidesi/
- Yemek.com. Güllaç Nedir? https://yemek.com/gullac-nedir/
- Yemek.com. Her Sofrada Yerini Alması Gereken 22 Ferah Zeytinyağlı Tarifi. https://yemek.com/turk-mutfagi-zeytinyaglilari/
